Page 61 - Climate

60

บางขณะการเคลื่อนไหวเป็นไปอย่างรวดเร็วและรุนแรงมีลักษณะเป็นพายุ ลมและพายุอาจถ่ายทอดพลังงานลงไปใน
ทะเลและมหาสมุทรซึ่งทำให้เกิดคลื่นและกระแสน้ำในมหาสมุทร

ลมเกิดจากความแตกต่างความกดอากาศ ซึ่งอากาศบริเวณความกดอากาศสูงจะเคลื่อนที่ไปยังความ
กดอากาศต่ำ การเคลื่อนที่ของอากาศนี้มี 2 ชนิด คือ
- เคลื่อนที่ขนานไปกับผิวโลก เรียกว่า ลม (Wind)
- เคลื่อนที่ในแนวดิ่ง เรียกว่า กระแสอากาศ (Air Current)
การเคลื่อนที่ของลมจะแรงหรือช้าขึ้นอยู่กับความแตกต่างของความกดอากาศทั้งสอง ถ้าความแตกต่าง

ั
มีมากลมจะพดแรง ถ้าความแตกต่างมีน้อยลมจะพดช้า ดังนั้น กำลังของลมจึงขึ้นอยู่กับความชันของความกดอากาศ
ั
(Pressure Gradient)
ลมที่มีอิทธิพลต่อภูมิอากาศของประเทศไทยมีดังนี้

3.3.1 ลมประจำปี ลมนี้จะพดเป็นประจำตลอดปี ในส่วนต่างๆ ของโลก อนเป็นผลมาจากความกด
ั
ั
อากาศสูงและความกดอากาศต่ำ ซึ่งแนวความกดอากาศจะเคลื่อนขึ้นลงตามแนวการส่องแสงของ ดวงอาทิตย์
ิ
ลมประจำปีที่สำคัญและมีอทธิพลต่อลักษณะอากาศของประเทศไทยคือ
ั
ั
ลมค้า (Trade Winds) เป็นลมที่พดอยู่ระหว่างละติจูด 30-35 องศาเหนือและใต้ลมค้าจะพด
เฉียงๆ ลงมาจากเขตความกดอากาศสูงบริเวณกึ่งเขตร้อน สู่เขตความกดอากาศต่ำบริเวณศูนย์สูตรระหว่างละติจูด
5 องศาเหนือถึง 5 องศาใต้ ในซีกโลกเหนือเรียกลมค้าตะวันออกเฉียงเหนือ (Northeast Trades) ในซีกโลกใต้เรียกลม
ค้าตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Trades) ลมค้าส่วนใหญ่เป็นลมที่มีลักษณะคงที่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบนพนมหาสมุทร
ื้
ความเร็วของลมจะเป็นขนาดลมปานกลางถึงลมจัด โดยมีความเร็วเฉลี่ย 5-51 ไมล์ต่อชั่วโมง โดยทั่วไปลมคาจะทำให้
้
้
อากาศแจ่มใส มีพายุน้อย พายุที่น่ากลัวมากที่สุดของเขตนี้คือ พายุเฮริเคนและพายุไต้ฝุ่น ลมคาใช้ประโยชน์ในการ
เดินเรือ
เขตลมประจำปีมีแนวความกดอากาศที่สำคัญ คือ
- เขตความกดอากาศต่ำบริเวณศูนย์สูตร เรียกว่าเขต Doldrum เป็นแนวที่ลมค้าในซีกโลก

ั
เหนือและใต้มาพบกันที่ศูนย์สูตร อากาศยกตัวขึ้นทำให้เกิดลมสงบ อากาศมีความผันแปรอยู่เสมอ ลมที่พดไม่มีทิศ
ที่แน่นอน เขตนี้จะมีฝนตกตอนบ่ายหรือค่ำ เป็นฝนแบบการพาความร้อน (Convectional Rain) เขตดอลดรัม กว้าง
200-300 ไมล์ ดังนั้นแนวนี้อยู่ระหว่าง 10 องศาเหนือใต้

- เขตเส้นรุ้งม้า (Horse Latitude) หรือเขตกึ่งแถบร้อนอยู่ระหว่างลมค้าและลมประจำ
ั
ตะวันตกประมาณละติจูด 30-35 องศาเหนือ-ใต้ เป็นบริเวณความกดอากาศสูง ภายในบริเวณนี้มี ลมพดเบาๆ ทิศทาง
ไม่แน่นอน บางครั้งก็สงบ ลักษณะของลมเป็นลมแห้ง ท้องฟ้าแจ่มใสอากาศดี แสงแดดจัดมีปริมาณฝนน้อย
ื้
ี
สาเหตุแห่งการเปลี่ยนแปลงทิศทางลมบนพนโลกที่สำคัญได้แก่ แกนโลกเอยง การหมุนรอบตัวเอง
ื้
ั
ื้
ื้
นอกจากนี้การกระจายความร้อนของพนดิน พนน้ำ และความสูงต่ำของพนที่แตกต่างกนทำให้เกิดการผันผวนของ
ทิศทางลมประจำได้
นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับสาเหตุของการเฉ (Deflection) ได้แก่ แรงเฉื่อย ความเร็วที่ใกล้ศูนย์สูตร
จะแตกต่างกับบริเวณขั้วโลก
ั
3.3.2 ลมประจำฤดู คือ ลมที่พดเปลี่ยนทิศทางไปตามฤดูกาล สาเหตุที่ทำให้เกิดเพราะความแตกต่างของ
ความกดอากาศบริเวณพนดินและมหาสมุทร ในฤดูร้อนและฤดูหนาว ทำให้เกิดลมพดจากความกดอากาศสูงไปสู่บริเวณ
ั
ื้
ความกดอากาศต่ำ ซึ่งมีกำลังมากกว่าลมค้าที่พัดอยู่เป็นประจำ
1) ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ในฤดูร้อนซีกโลกภาคเหนือบริเวณตอนกลางและตะวันออกของ

เอเชียได้รับแสงแดดมาก จึงมีอณหภูมิสูงอากาศจึงลอยสูงขึ้น ขณะเดียวกันบริเวณมหาสมุทรอนเดียและบางส่วนของ
ุ
ิ
ิ
ิ
ุ
แปซิฟคมีความกดอากาศสูงอณหภูมิต่ำก็เคลื่อนตัวเข้ามาแทนที่ทำให้เกิดลมพัดจากทศใต้บริเวณมหาสมุทรอนเดีย
ิ