Page 84 - อุตุนิยมวิทยาเพื่อการบิน1

83

บทท 8
ี่
มวลอากาศ (Air Mass)

1. นิยาม

่
่
็
้
มวลอากาศหมายถึงอากาศทีปกคลุมพืนทีเปนอาณาบริเวณกว้างใหญไพศาลนับเปนพันๆ ตารางไมล์
็
่
มีคุณสมบัติทางกายภาพของอุณหภมิและความชืนในทางระดับคล้ายคลึงกันตลอดมวลอากาศนั้น คุณสมบัตินี ้
้
ู
่
ู
้
้

่
ู
่
้
ถูกควบคุมโดยพืนผิวภมิประเทศทีมวลอากาศนั้นปกคลุมอยู่ เช่น ภเขา, หุบเขา, ทีราบหรือพืนนาซึงมี
่
คุณสมบัติในการดูดเก็บและคายความร้อนแตกต่างกัน มวลอากาศมีการเคลือนตัวจากแหล่งก าเนิดไปยัง
่
่
่
บริเวณทีมีความกดอากาศต ากว่าเสมอ พร้อมกับเปลียนคุณสมบัติไปอย่างช้าๆ ขณะทีเคลื่อนตัวไปปกคลุมยัง
่
้
พืนผิวแห่งใหม่

2. แหล่งก าเนิดของมวลอากาศ (Source region)
ู
่
บริเวณหรือภมิภาคที่ถูกปกคลุมด้วยมวลอากาศทีมีคุณสมบัติของอุณหภมิและความชื้นเหมือนกัน
ู
้
่
่
ตลอดทั้งมวลนั้นเราเรียกว่า "แหล่งก าเนิดของมวลอากาศ" แหล่งก าเนิดทีเหมาะสมจะต้องมีพืนผิวทีมีลักษณะ
้
็
้

้
เปนแบบเดียวกัน คือเปนพืนดินทั้งหมดหรือเปนพืนนาทั้งหมด อากาศควรจะค่อนข้างนิ่งไม่ค่อยมีการ
็
็
่
เคลือนไหวเพือก่อให้เกิดระบบความกดอากาศสูง เช่นบริเวณความกดอากาศสูงใกล้โซนร้อน (Subtropical
่
highs) บริเวณความกดอากาศสูงฝายทวีปแถบขั้วโลก (Polar continental highs) ซึงเปนแหล่งก าเนิดของ
่
่
็
มวลอากาศทีส าคัญ คือ มวลอากาศเขตร้อนและมวลอากาศขั้วโลก
่

3. การจ าแนกมวลอากาศ (Classification of air masses)
่
้
็
โดยทั่วไปแล้วจ าแนกโดยใช้แหล่งก าเนิดของมวลอากาศนั้นเปนพืนฐาน แต่เมือใช้กับพื้นผิวโลกที ่
่
่
กว้างใหญไพศาล เราไม่สามารถจะใช้ไปได้นานๆ เพราะคุณสมบัติของมวลอากาศนั้นจะเปลี่ยนแปลงไป เมือ
มวลอากาศเคลื่อนที่ไปบนพื้นทีที่ต่างกัน ดังนั้นแหล่งก าเนิดจึงเปนเพียงประวัติความเปนมาในอดีตของมวล
่
็
็
อากาศเท่านั้น
อย่างไรก็ดีนักอุตุนิยมวิทยาได้จ าแนกมวลอากาศทั่วๆไปโดยอาศัยปจจัยต่อไปนีเปนหลักเกณฑ์
ั
้
็
ประกอบ
1. แบงตามละติจูดของแหล่งก าเนิด (ทางภมิศาสตร์) มวลอากาศที่ปกคลุมพื้นที่เหล่านีจะมีอุณหภมิ
่
้
ู
ู
คล้ายคลึงกัน ได้แก่ :-
่
ู
็
1.1 มวลอากาศแถบอาร์คติก (Arctic air mass : A) เปนมวลอากาศทีมีอุณหภมิหนาวจัด
1.2 มวลอากาศขั้วโลก (Polar air mass : P) เปนมวลอากาศทีมีอุณหภมิหนาวถึงเย็น
ู
็
่
1.3 มวลอากาศเขตร้อน (Tropical air mass : T) เปนมวลอากาศทีมีอุณหภมิอุ่นถึงร้อน
ู
็
่
่
ู
1.4 มวลอากาศเขตศูนย์สูตร (Equatonal air mass : E) เปนมวลอากาศทีมีอุณหภมิร้อน
็
ู
่
้
2. แบงตามความชืนของแหล่งก าเนิดนั้นๆ มวลอากาศที่ปกคลุมพื้นภมิประเทศต่างกันจะมีความชืน
้
ต่างกัน
2.1 มวลอากาศฝายมหาสมุทร (Maritime air mass : m) เปนมวลอากาศทีมีแหล่งก าเนิด
่
่
็
เหนือมหาสมุทร ซึ่งจะมีความชืนสูง
้
็
2.2 มวลอากาศฝายทวีป (Continental air mass : c) เปนมวลอากาศที่ก่อตัวอยู่บนทวีปหรือ
่
พืนดิน จะมีคุณสมบัติค่อนข้างแห้ง
้